بسیاری از انقلاب های مردمی در جهان با شعار رعایت عدالت اجتماعی ، اخلاق، و فضیلت در اجتماع شکل گرفته و به پیروزی رسیده است .

 رابطه اخلاق و سیاست از پیچده ترین مقولات نظری د رطول تاریخ تمدن بشری بوده  و سواران مرکب سیاست د ردرازنای  تاریخ بشر همواره در پی حمایت از اندیشمندانی بوده اند که طرح و تیوری آنها تضمین کننده ی استمرار حکومت حاکمان بوده باشد " رابطه خوب پادشاهان وفیلسوفان نیز ازچنین توقعات تاریخی و بده بستانی های سیاسی نشأت گرفته است "

 به همین جهت " جامعه شناسان مردمی و مردمان انقلابی" با برخی ازین نظریه پردازان میانه ی خوبی نداشته اند.

 بنا براین با وجود سپری شدن صد ها سال هنوز هم در میان همه نظریه پردازان دنیای سیاست درمیان توده ها نام " نیکلا ماکیاولی " زبانزد عام وخاص می باشد . البته این شهرت دلایل خاصی دارد که در زیر به آن پرداخته خواهد شد :

 ماکیاولی د رسال 1496 د رشهر فلورانس ایتالیای آشوب زده و پر از جنگ به دنیا آمد و د رروزگاری به قمار زندگی رفت که جنایت و اقعه ناچیز و قاعده ی معقول بود .

آری! مکیاولی د رایتالیا زاده شد ایتالیایی که جنگ بدون هیچ هدف وانگیزه انسانی مقام انسانیت را پایین می کشید " د رآن زمان ؛ امپراتوری آلمان ، شاهان فرانسه و شاهان اسپانیا حکومت های بودند که حاکمیت براین کشور را آزمودند و این تعرضات و هجوم ها به دعوت احزاب وگروه های رقیب در ایتالیا صورت می گرفت تا به وسیله خارجی ها رقبای داخلی خود را سرکوب نمایند" به عنوان مثال " پاپها و اربابان مذهب را معمولا از اسپانیا برای تسلط ونفوذ خود برسراسر ایتالیا دعوت می نمودند ؛ چرا که قدرت د راسپانیا هنوز با مذهب پیوند و  ریشه ای  محکم داشت ."

ماکیاولی در چنین محیط آشفته و پراز توطئه متولد شد و در محیط بی ثبات و بحران زده رشد کرد و در سال 1494 د رمشاغل رسمی و دولتی مشغول به کار شد . بعد از چهار سال تلاش و کار دولتی د رسال 1498  به عنوان یک شهروند  دولت شهر فلورانس به شغل مهم دولتی منصوب گشت.

 درین مدت کوتاه 1494-1512 شغل اصلی اورا خواندن گزارش های سیاسی ، انجام ماموریت های سفارتی و مسافرت های داخلی وخارجی تشکیل می داد ؛ " درست در همین زمان بهترین مرحله زندگی سیاسی او شکل گرفت " .

 اگر جلو پیشرفت وترقی سیاسی ماکیاول گرفته نمی شد شاید او هرگز فرصت نمی یافت پیرامون قواعد کلی سیاست بیاندیشد . اما او به قیمت انزوا  ،ناکامی و شکست های پی در پی زندگی سیاسی اش مجبور به طرح و تدوین اندیشه های سیاسی خود شد وازین طریق صاحب شهر ت فراگیر گردید .

 زندگی ماکیاول دارای فراز وفرود بسیار است اما به اختصار می توان گفت :

 " در سال 1509 د رنبرد روانا  اسپانیا شکست خورد  ،خانواده و دارو دسته میدلیچی ازین واقعه ، حد اکثر استفاده را برده و به بسط قدرت و نفوذ خود در سرتاسر  ایتالیا دست زدند؛ تا جایی که جمهوری فلورانس در سال 1512 حکومت خود را به نفع مدلیچی خلع کرد . ماکیاول درین تحول وظیفه ی  دولتی و تمام امتیازات شغلی خود را از دست داد و حتی پس از چند ی از فلورانس تبعید شد ، یک سال بعد ازین واقعه ، در توطئه ای وسیع بر علیه مدلیچی شرکت کرد  ؛اما این شبه کودتا در نطفه خفه شد و ماکیاول نیز گرفتار گردید و بعد از تحمل شکنجه های زیاد آزاد شد "

شاید این دوران تیره موجب گشت که او از سیاست دولتی متنفر گردید ه و در پهلوی مزرعه داری و کشاورزی به نوشتن و خواندن آثار ادبی مشغول شود.

 این دوره غم انگیز بسیار پر بار تر از زمان خدمت وی د ردولت بود ؛ زیرا درین دوره مهم ترین تألیفات خود را خلق کرد و در میان تالیفاتش کتابی به نام " شهریار" به خاطر اندیشه های سیاسی که د ر آن مطرح گشته بود ؛ شهرت فراگیر یافت .

  " ماکیاولی کتاب های چند ی در سیاست ( که منظور از آن دسیسه و نیرنگ است نه شیوه مملکت داری )  ،هفت جلد کتاب در فن کارزار ، طنزی در خصوص ازدواج  ،یکی دو نمایشنامه د ربد آموزی و چند داستان ریالیستی که از شهوت پرستی چاشنی داشت به رشته تحریر در آورد ".

  " ماکیاول بعد انزوای نسبتا طولانی در سال 1521 دوباره توسط خانواده ی مدلیچی به شغل کم اهمیت سیاسی دست یافت و سرانجام در سال 1527 مرد ".

 موضوع کتاب بحث برانگیز ماکیاول " شهریار" به کار گرفتن شیوه هایی است که مردان سیاست گویا می توانند با کاربرد آن توفیق  پیروزی نصیب شان  شود و این کتاب را بهترین رهنمای تزویر سیاسی نیز گفته اند . درین کتاب ماکیاول تساوی اخلاق را برای عامه مردم و حاکمان  مردود دانسته و معتقد است که حاکمان باید از قوانین اخلاقی مخصوص خود شان که همانا چگونگی کسب و حفظ قدرت است استفاده کنند. و از اخلاق عمومی آدم ها فاصله بگیرند. به معنای دیگر ماکیاول با جدا کردن اخلاق وسیاست می خواهد قلمرو سیاست را از دیگر سیما های زندگی انسانی جدا کند . شاید مطالعات سیاسی ماکیاول وی را به این نتیجه رسانده باشد  که سیاست را به عنوان عمل مستقل بدون در نظر گرفتن مسایل اخلاقی و مذهبی مطالعه  کند و میان مردم و شهریار خط درشت ترسیم نماید و بی جهت نمی داند که اخلاق شهریار را از مردم عام جدا کنیم زیرا ؛ از قدرت مردم  آگاه است او می داند اگر مردم به قدرت خود پی ببرند هیچ کس و هیچ چیزی نمی تواند جلو آنها را بگیرد . ازین رو وظیفه شهریار ماکیاول نا آگاه نگه داشتن مردم از قدرت شان است  ،برای این کار شهریار از همه ابزار های موجود بهره می گیرد تا خود را مشروع جلوه دهد .

 برای حفظ جایگاه یک حاکم در تیوری ماکیاول مردم به عنوان ابزار حراست کنند ه مطرح اند وبرای حفظ این جایگاه هیچ عملی مذموم نیست زیرا "... هدف وسیله راتوجیه می کند .".

  ماکیاول از دل و جان به فقدان صمیمت و یکرنگی ارج و بها می نهد و صادقانه به سیاستمداران توصیه می کند مبادا صادق و یکرو باشند. ماکیاول یگانه اسمی است که در نوشته های تاریخی ، سیاسی از اوبه  بسیار نفرت یاد شده است اکثریت او را " فریبکاری ، بی وجدان و  در سیاست خواهان قدرت و یا برتری به هر قمیت ممکن بی اخلاقی و فرصت طلبی می دانند " اما با این وصف " برتراندراسل " ویژگی ماکیاولی را صراحت و صداقت وی در عینیت رفتار ، گفتار و اندیشه اش دانسته می گوید " عادت ماکیاولی براین جاری است که اشخاص از شنیدن عقاید ا و اظهار شگفت زدگی کنند و مسلما او گاهی شگفت انگیز هم هست  ؛اما بسیاری از فلاسفه دیگر نیز اگربه همین اندازه از تلبیس وریا  بری می بودند به همین اندازه شگفت انگیز می نمودند ...... مقداری زیادی از بدنامی او نتیجه خشم ریا کارانی است که نفرت داراند از این که کسی به کاری به صراحت اعتراف کند "

  نظریه پردازان ارزش گرا  ،در طول تاریخ به تیوری های سیاسی ماکیاول تاخته نظریات او را افیون جامعه خوانده و دنیایی راکه بواسطه اعتقادات او ساخته شود  ،دنیایی حیوانی می پندارند .                           

از همین جهت اصول عقاید ماکیاول را که احکام عشره ی وحشیانه نیز می نامند بطور خلاصه ذکر می نماییم تا تصویری روشن از اعتقادنامه ی مکیاولی در ذهن نقش بندد.

1-     فقط در پی منافع و علایق خود باش.

2-     هیچکس جز خود ، محترم مشمار

3-     بدی کن ولی چنان بنمای که قصد نیکی داری

4-     مطاع باش و در جمع مال بکوش

5-     خسیس باش

6-     خشن و بی رحم باش

7-     تا فرصت یابی در پی فریب و نیرنگ باش

8-     دشمنان را از میان بر دار و در صورت لزوم بر دوستان رحم مکن

9-     در رفتار با مردم زور گوی را نرمش برتری ده

10-در باب هیچ چیز غیر از جنگ میندش

با توجه به خلاصه ی اعتقادات مکیاولی میتوان گفت :این مرد چیزی تازه ای نساخته و روش جدید ابداع نکرده او تنها کرده های اساسی انسان را برای نخستین بار به رخش کشیده و مدعی شد که تمام پیروزیها ،بودن ها و ماندن ها ی مردان و زنان موفق بخاطر این نوع رفتار خاص شان (دروغ ، حیله ،ریا و شاید هم ناجوان مردی )بوده است.

مکیاولی تا به امروز در بین جمع کثیری پیشوای پیروزمند زنده گی شمرده شده است ودر زمینه  بزرگترین مریدان مکیاولی این اشخاص بوده اند : ناپلیون ، هیتلر ،موسولینی...

 هر چند در کشور ما تمام سیاستمداران باشنیدن نام مکیاولی از ابراز تنفر نسبت به این نابغه بد نام دریغ نمی کنند با این حال با یقین کامل میتوان گفت: اکثر این سیاستمداران از پیروان راستین مکیاولی استند زیراآنچه را که ما در تیوری سیاسی صرفا نظری مکیاولی منافی اخلاق ، ارزشها و فضیلت های انسانی می یابیم آنرا در عملکرد رهبران سیاسی خود به وضوح مشاهده می کنیم  و هر قدر کارزار انتخابات و گرفتن زمام  قدرت نزدیک می شود سیاست مداران ما بیشتر متاثر شده و این ده اصل را  درزندگی سیاسی شان  به وضوح  درمی یابیم

ساختن جبهه ها، شکل گرفتن ائیتلاف های رومانتیک ، بریدن ازدوستان و هم سنگران و نا دیده  گرفتن همه ی   ارزشها و افتخارات    بخاطر به دست آوردن قدرت  ، پشت کردن به ارزشهای دموکراسی و مردم سالاری نمونه های بارز این مدعاست.

بطور خلاصه میتوان گفت: اگر در تیوری سیاسی ماکیاولی بدون در نظر داشت حوزه ی مذهبی اش نظر افگنیم شاید بتوانیم گناه عظیم و نا بخشودنی ماکیاولی را فکر کردن به چیزی بدانیم که دیگران بدان عمل می کنند و با لفاظی های مقدس مآبانه به روی رفتار های سیاه خود پرده های سفید و سبز می می کشند.

نويسنده: خالد نجوا